محمد قنبرى
434
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
با پرداخت حق الزحمه ، نسخههاى آن كتاب را تا سر حد امكان تكثير مىكند . - درست چيزى شبيه به طبع و نشر امروزى - از اينرو اگر اكثر كتابهايى را كه اكنون در دست داريم و نسخههاى متعدد آن در گوشه و كنار كتابخانههاى ايران به دست مىآيد نگاه كنيم ، كمتر نسخهاى پيدا مىكنيم كه تاريخ كتابت آن از عهد اقتدار مجلسى خارج باشد . هدف مجلسى - چنانكه خود مىگويد - احياى تراث شيعه و ذخائر اهل بيت عصمت بود و بعد از آن كه مؤلفات شيعه را تا سر حد امكان تحصيل مىكند و به تكثير نسخههاى آن مىپردازد ، به فكر مىافتد كه براى اين ميراث عظيم ، فهرستى تهيه كند كه وصول علاقهمندان را به آبشخور اين درياى عظيم علم و معرفت آسان كند . نمونه كار ايشان را به خوبى مىتوان در جلد 106 بحار الأنوار ملاحظه كرد . جلد 106 بحار كه تحت عنوان مآخذ بحار الأنوار به چاپ رسانديم ، به كلى به خط مؤلف است . با مطالعهء اين كتاب كه مؤلف عمداً آن را ناقص نهاده و با انصراف از تكميل آن به تأليف كتاب بحار الأنوار پرداخته است ، شيوهء كار مؤلف كاملًا روشن مىشود . مرحوم مجلسى در اين كتاب ، فهرستبندى ده جلد از كتابهاى معروف حديث را تمام كرده است . ابتدا هر كتابى را تصفح نموده و براى ابواب آن يك سلسله ارقام و براى احاديث هر باب ارقامى جداگانه مرقوم داشته و سپس به مطالعهء يك يك احاديث پرداخته و با دريافت صحيح و فطرت سالم و بينش عميق خود ، مضامين حديث را برآورد نموده است و شمارهء حديث و شمارهء باب آن را در ذيل عناوين مناسب درج كرده است . وى بعد از آن كه ده جلد از كتب حديث را به اين صورت فهرست مىكند ، گويا متنبه مىشود كه اين فهرستنويسى براى ساير دانشمندان چندان مفيد نمىافتد ، زيرا هر كسى كه بخواهد از فهرست مزبور استفاده كند ، بايد مانند خود مجلسى يك نسخه از كتابهاى شيعه را تهيه كند و باز همانند مجلسى همهء آنها را با شمارهء مسلسل ابواب و شمارهء مسلسل احاديث مزين سازد تا بتواند از فهرست مجلسى بهرهمند شود ، و باز با خود فكر مىكند چه بسا در تاريخى بعد از عهد من ، كتابهاى شيعه - آنها كه با